5. sınıf · 2. ünite

Kuvvet ve Kuvvetin Ölçülmesi

Kuvvetin büyüklüğünü dinamometreyle ölçmeyi, ölçek okumayı ve ölçüme uygun dinamometre seçmeyi öğren.

FB.5.2.1 · FB.5.2.213 dakika6 mini soru
Kuvvet ve Kuvvetin Ölçülmesi kapak görseli

Kuvvet, cisimleri hareket ettirebilir, durdurabilir, hızını veya yönünü değiştirebilir ve şeklini etkileyebilir. Kuvvetin ne kadar büyük olduğunu ölçmek için dinamometre kullanılır.

Bu konuda öğreneceklerin

  • Kuvvetin büyüklüğünü tanımlar.
  • Dinamometrenin çalışma ilkesini açıklar.
  • Newton birimini kullanır.
  • Ölçüm sınırı ve bölme değerini dikkate alarak uygun aracı seçer.

01 — Kuvvet nedir?

İtme ve çekme birer kuvvet etkisidir. Kuvvetin yönü ve büyüklüğü, cismin hareketindeki veya şeklindeki değişimi etkiler.

02 — Kuvvet nasıl ölçülür?

Kuvvetin büyüklüğü dinamometre ile ölçülür. Kuvvet birimi Newton'dır ve N harfiyle gösterilir.

Ölçüm sınırı 40 Newton, bölme sayısı sekiz ve göstergesi altıncı bölmede olan eşit bölmeli dinamometre
40 N ÷ 8 = 5 N olduğundan her bölmenin değeri 5 N'dır; altıncı bölmedeki gösterge 30 N'ı belirtir.

Görselde ölçüm sınırı 40 N ve ölçek sekiz eşit bölmelidir. Bu nedenle her bölmenin değeri 40 ÷ 8 = 5 N'dır. Gösterge altıncı bölmedeyse ölçülen kuvvet 6 × 5 = 30 N olur.

03 — Dinamometre nasıl çalışır?

Dinamometrenin içindeki yay, kuvvet uygulandığında uzar. Esneklik sınırı aşılmadığında uygulanan kuvvet arttıkça uzama miktarı da düzenli biçimde artar.

04 — Her dinamometre aynı mıdır?

Dinamometrelerin ölçüm sınırı ve hassasiyeti farklı olabilir. Ölçülecek kuvvet, aracın üst sınırını aşmamalıdır. Uygun araçlar arasında bölme değeri küçük olan daha hassas ölçüm yapar.

05 — Ölçek nasıl okunur?

Mini kontrol

Mini soru

Kuvvetin büyüklüğünü ölçen araç hangisidir?

Mini soru

0–30 N aralığı altı eşit bölmeye ayrılmışsa bir bölme kaç N'dır?

Mini soru

8 N'lık bir kuvveti ölçebilen araçlar arasında en hassas seçim hangisidir?

Mini soru

Kuvvet biriminin adı ve sembolü hangi seçenekte doğru verilmiştir?

Mini soru

Ölçüm sınırı 20 N olan dinamometreyle hangisi güvenle ölçülebilir?

Mini soru

40 N'lık ölçek sekiz eşit bölmeye ayrılmış ve gösterge altıncı bölmededir. Okunan değer kaç N'dır?

Kısaca özet
  1. 1Kuvvet itme veya çekme etkisi oluşturur.
  2. 2Kuvvet cismin hareketini, yönünü, hızını veya şeklini değiştirebilir.
  3. 3Kuvvet dinamometreyle ölçülür.
  4. 4Kuvvet birimi Newton, sembolü N'dır.
  5. 5Dinamometredeki yay, uygulanan kuvvet arttıkça daha çok uzar.
  6. 6Bölme değeri, ölçüm aralığının eşit bölme sayısına bölünmesiyle bulunur.
  7. 7Ölçülecek kuvvet aracın ölçüm sınırını aşmamalıdır.
  8. 8Uygun araçlar arasında bölme değeri küçük olan daha hassastır.